Uluslararası Ehlibeyt (a.s)Haber Ajansı -ABNA- Chicago Üniversitesi’nden siyaset bilimci Prof. Robert A. Pape, Mario Nawfal’a verdiği özel söyleşide ABD-İran müzakerelerinin yalnızca teknik bir nükleer dosya olmadığına, aynı zamanda bölgesel güç dengelerini yeniden tanımlayan bir pazarlık alanı haline geldiğine işaret etti. Pape’ye göre taraflar masaya çoğu zaman “anlaşma” hedefiyle değil, bir sonraki krizi yönetmek ve maliyeti sınırlamak için oturuyor.
Pape, son yıllarda sıklaşan nükleer tırmanma döngülerinin belirli bir kalıp izlediğini vurguladı: Sahadaki bir güvenlik olayı, diplomatik kanalları daraltıyor; bunun ardından karşılıklı sert açıklamalar ve yaptırım/askeri baskı adımları geliyor; nihayet, gerilimin kontrolden çıkma riskinin arttığı noktada arabulucu kanalları devreye girerek tansiyon düşürülmeye çalışılıyor. Profesöre göre bu ritim, “krizleri erteleyen ama çözemeyen” bir düzen yaratıyor.
Müzakerelerin arka planında ise iki temel başlığın öne çıktığını belirtti: Birincisi, nükleer programın sınırlandırılması ve denetlenmesi; ikincisi ise bölgesel dosyalar—özellikle vekil güçler üzerinden yürüyen çatışmaların frenlenmesi ve deniz ticaret yollarına dair güvenlik kaygıları. Pape, bu iki hattın birbirinden koparılarak ele alınmasının pratikte zor olduğunu, çünkü tarafların “nükleer tavizleri” sahadaki güvenlik kazanımlarıyla dengelemeye çalıştığını söyledi.
Ortadoğu’nun geleceğine dair değerlendirmesinde Pape, bölgenin “tek bir büyük anlaşma” ile istikrara kavuşmasından ziyade, daha dar başlıklarda kurulacak aşamalı düzenlemelerle nefes alabileceğini savundu. Buna göre, en gerçekçi senaryo; sınırlı süreli kısıtlamalar, adım adım yaptırım esnetmeleri ve karşılıklı doğrulama mekanizmalarıyla ilerleyen bir çerçeve. Ancak Pape, iç siyasetin hem Washington’da hem Tahran’da manevra alanını daralttığını, bu nedenle liderlerin “sert görünme” baskısıyla diplomatik esnekliği kaybedebildiğini de ekledi.
Pape’nin mülakattaki ana uyarısı ise tırmanma psikolojisine odaklandı: “Bir taraf caydırdığını düşünürken, diğer taraf bunu aşağılanma olarak okuduğunda” misilleme zinciri kolayca tetikleniyor. Profesöre göre bu kısır döngü kırılmadan, masada elde edilen her kazanım sahadaki bir gelişmeyle hızla buharlaşabilir.
Söyleşi, ABD-İran hattında önümüzdeki dönemde yeniden gündeme gelmesi beklenen görüşmelerin, yalnızca nükleer teknik başlıklarla değil, daha geniş bir güvenlik mimarisi tartışmasıyla birlikte okunması gerektiği mesajını öne çıkarıyor.
yorumunuz